Prihodi od poreza na dohodak od imovine i imovinskih prava u Federaciji Bosne i Hercegovine porasli su za više od 130 posto u periodu od 2020. do 2025. godine.

Dok ovaj porez postaje sve značajnija budžetska stavka, podaci koje su iz Porezne uprave FBiH  saopćili odaju dojam da je to prvenstveno posljedica poskupljenja, a ne značajnog povećanja broja poreznih prijava.

U ovoj oblasti se ujedno spremaju i nove mjere. Naime, iz Porezne uprave FBiH napomenuli su da bi naredne godine trebala početi primjena novog Zakona o fiskalizaciji transakcija FBiH, kojim se i fizička lica koja izdaju stambene nekretnine obavezuju na izdavanje fiskalnih računa.

Prema podacima Porezne uprave FBiH, po osnovu poreza na dohodak od imovine i imovinskih prava u periodu od 2020. do 2025. godine ukupno je naplaćeno 61,2 miliona KM.

Tokom 2020. godine naplaćeno je 5,82 miliona KM, a već naredne godine zabilježen je rast od 3,22 posto. Uslijedio je prvi veliki postpandemijski rast u 2022. godini, kada su prihodi porasli za 56,43 posto.

Snažan uzlazni trend nastavljen je i u 2023. godini s rastom od 35,10 posto, dok je 2024. godine ostvaren dodatni rast od 8,41 posto. U 2025. godini došlo je do blagog pada od 2,39 posto u odnosu na prethodnu godinu.

Porezna uprava je 2020. godine zaprimila ukupno 18.018 Obrazaca PRIM-1054 (Pregled prihoda i rashoda od iznajmljivanja imovine), dok je u 2025. godini zaprimila 19.777 ovih obrazaca.

Dok su ukupno prikupljeni prihodi od poreza na imovinu porasli za više nego duplo (+130,85 posto), broj prijava po osnovu iznajmljivanja imovine porastao je za 9,76 posto (1.759 prijava više).

Ovaj nesrazmjer navodi na zaključak da značajna naplata poreza na dohodak od imovine i imovinskih prava nije primarno rezultat masovnog povećanja broja poreznih prijava, već direktna posljedica općeg poskupljenja u proteklih šest godina.

Budući da se ovaj porez obračunava procentualno na ostvareni dohodak, više osnovice automatski su donijele i veće prilive u javnu kasu.

Pregled naplate po kantonima otkriva velike razlike među kantonima. Kanton Sarajevo ubjedljivi je lider, s prikupljenih 36,18 miliona KM, što čini više od 59 posto ukupno naplaćenog poreza u cijeloj FBiH od 2020. do 2025. godine.

Iza Kantona Sarajevo slijedi Zeničko-dobojski kanton sa devet miliona KM naplaćenog poreza. U Hercegovačko-neretvanskom kantonu prikupljeno je 5,74 miliona KM, u Tuzlanskom 3,47 miliona, u Srednjobosanskom 2,53 miliona, a u Unsko-sanskom kantonu 2,27 miliona KM.

Najmanji prihod zabilježen je u Bosansko-podrinjskom kantonu, gdje je u posmatranom šestogodišnjem periodu naplaćeno manje od 70.000 KM.

Porez na dohodak od imovine i imovinskih prava je zakonska obaveza za fizička lica koja ostvaruju prihode od iznajmljivanja imovine ili ustupanja imovinskih prava.

Odnosi se na iznajmljivanje nekretnina (stanova, kuća, poslovnih prostora, garaža), iznajmljivanje pokretne imovine te prihode od autorskih prava, patenata i licenciranja. Sam način utvrđivanja i naplate uređen je u skladu s kantonalnim propisima.

Stopa poreza na dohodak od imovine i imovinskih prava iznosi 10 posto, ali uz priznate normirane troškove (od 30 do 50 posto) stvarni porez u praksi iznosi između pet i sedam posto od ukupnog iznosa, ovisno o kantonu i vrsti imovine.

KLIX BA.